Okiem Studenta - Z życia Uczelni

Czy kserowanie podręczników jest legalne?

2020-10-02 12:48:44

Rozpoczęcie nowego roku akademickiego wiąże się dla wielu studentów z koniecznością wydatków na zakup materiałów dydaktycznych. Badanie "Kserowanie podręczników. Studenci mają głos!" [1] przeprowadzone w 2015 roku, w którym zostało przepytanych ponad 1,5 tys. studentów, wykazało że 91 procent przygotowujących się do kolokwiów i egzaminów robi to z kserówek. Czy jest to legalne?

Kserowanie podręczników

Dozwolony użytek - sposób na legalne kserowanie 

Punkty ksero są stałym elementem krajobrazu miasta akademickiego. Studenci masowo powielają różne materiały dydaktyczne - notatki, podręczniki, repetytoria. Kserowanie spowodowane jest przede wszystkim ograniczonym studenckim budżetem i chęcią zaoszczędzenia na często bardzo drogich podręcznikach akademickich. 

Art. 23 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowi, że bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Rozpowszechnienie utworu oznacza wcześniejsze publicznie udostępnienie, czyli np. wydanie w księgarni. Wynika z tego, że można kserować podręczniki, by samemu z nich korzystać. Czy w takim razie nie możemy nikomu udostępnić skserowanej książki? 

Prawo autorskie odpowiada na to pytanie. Zawiera definicję pojęcia użytku osobistego. Obejmuje ono korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego. 

Wynika z tego, że można pożyczyć książkę od kolegi lub koleżanki z grupy i skserować ją sobie nawet w całości. Nie musimy poznawać na żywo osoby, której pożyczamy książkę do skserowania, bowiem w ten sam sposób traktujemy znajomości nawiązane przez Internet. Nie trzeba widywać się z kimś codziennie, żeby pozostawać z nim w stosunku towarzyskim. Wystarczy, aby kontakt był na tyle regularny, że można uznać, że podtrzymujemy znajomość.

Kiedy kserowanie książek przestaje być legalne? 

Granica między legalnym a nielegalnym kserowaniem dzieł jest bardzo cienka i w dużej mierze zależy od indywidualnej sprawy. Jedno jest pewne. Z kserowanych pozycji zdecydowanie nie można robić użytku komercyjnego. Zakazane jest odsprzedawanie skserowanych książek i uzyskiwanie z nich konkretnego zarobku. Nie można zatem kserować hurtowo i sprzedawać takich kopii. A co jeśli mamy skserowaną książkę, którą powieliliśmy na własny użytek, a teraz jej nie potrzebujemy i chcemy odsprzedać? Niestety prawo nie pozwala nam legalnie tego zrobić. Takie stare, już niepotrzebne nam kserówki, możemy tylko nieodpłatnie przekazać.  

Warto wiedzieć, że punkty ksero, które sprzedają już wcześniej przygotowane kopie podręczników, działają niezgodnie z prawem. Wyciąganie podręczników "spod lady" nie mieści się w zakresie "dozwolonego użytku osobistego". W ten sposób sprzedawca generuje zysk i zarabia na kserokopiach, łamiąc prawo autorskie.

Zobacz też: Czy wpisywać pracę na czarno do CV?

Opłata reprograficzna - zapłata dla twórców za kserowanie utworów

Jeśli na kserowaniu książek nie można zarabiać, to czy zatem można zlecić wykonanie takiej kopii przedsiębiorcy, który się zajmuje tym profesjonalnie? Ustawodawca przewidział, że wiele osób będzie korzystać z klauzuli dozwolonego użytku i kserować nawet całe książki. Z tego powodu ustanowił opłaty, które muszą uiścić osoby prowadzące przedsiębiorstwo kserograficzne. 

Opłata reprograficzna jest doliczana do ceny urządzeń i nośników służących do kopiowania, czyli różnego rodzaju nagrywarek, kopiarek, skanerów czy czystych płyt CD. Pieniądze są zbierane przez organizacje zbiorowego zarządzania i są przekazywane twórcom i wydawcom. Mają w założeniu stanowić "godziwą rekompensatę" strat ponoszonych w związku z korzystaniem z dozwolonego użytku. W Polsce taka opłata maksymalnie wynosi 3 procent od ceny urządzenia. Dzięki niej autor zyskuje, nawet jeśli książka nie jest sprzedawana, a jedynie kserowana. 

Co może grozić za kserowanie podręczników?

Nie podchodźmy lekceważąco do zagadnienia praw autorskich, licząc na to, że ich łamanie może nam ujść na sucho. Niezastosowanie się do zasad prawa autorskiego może grozić odpowiedzialnością karną i cywilną. W skrajnych przypadkach ustawa przewiduje karę nawet 5 lat pozbawienia wolności w przypadku rozpowszechniania cudzego utworu w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania i uczynienia tego stałego źródła dochodu. 

MN

[1] https://lublin.wyborcza.pl/lublin/1,48724,17917649,Studenci_kupuja_ksiazki__Nie__90_proc__uczy_sie_z.html

Źródła: legalnakultura.pl; centrumcyfrowe.pl; pewnybiznes.info; sprytnydruk.pl; 

fot. Andrea Piacquadio z pexels.com

Słowa kluczowe: studia, nielegalne kserowanie, prawo autorskie, sposoby na tanie studiowanie, prawo, porady
Komentarze
Redakcja dlaStudenta.pl nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi Internautów opublikowane na stronach serwisu oraz zastrzega sobie prawo do redagowania, skracania bądź usuwania komentarzy zawierających treści zabronione przez prawo, uznawane za obraźliwie lub naruszające zasady współżycia społecznego.
Zobacz także
rozliczenie PIT przez studenta
Jak wygląda rozliczenie pracującego studenta? Cztery rzeczy, o których trzeba pamiętać

Czy możemy skorzystać z zerowego PIT-u? A może przysługują nam jakieś inne ulgi?

nauka języka angielskiego online
Nauka języków. Jak do niej podejść? Warszawa

Jak podejść do nauki języka, by przyswajać go szybko i sprawnie?

studentka
Znane Ci sposoby nauki są mało efektywne? Odkryj tajniki sprawdzonych metod i błyskawicznie ucz się nowych rzeczy

Prezentujemy garść sprawdzonych sposobów na szybką i skuteczną naukę.

Polecamy
Rodzaje zajęć na studiach - jakie są i na czym polegają?

Wykłady, konwersatoria, laboratoria... czego spodziewać się po takich nazwach? Co jeszcze czeka nas na uniwersytecie? Sprawdźmy!

Kiedy odbywają się egzaminy na studiach?

Każdy przedmiot na studiach trzeba zaliczyć. Dowiedz się, kiedy odbywają się egzaminy, jak zdobyć zaliczenie i czy można poprawiać oceny!

Ostatnio dodane
rozliczenie PIT przez studenta
Jak wygląda rozliczenie pracującego studenta? Cztery rzeczy, o których trzeba pamiętać

Czy możemy skorzystać z zerowego PIT-u? A może przysługują nam jakieś inne ulgi?

nauka języka angielskiego online
Nauka języków. Jak do niej podejść? Warszawa

Jak podejść do nauki języka, by przyswajać go szybko i sprawnie?

Popularne
Wzór umowy najmu
Wzór umowy najmu

Zobacz wzór umowy najmu! Wystarczy uzupełnić dane i gotowe!

Oto 28 najlepszych kierunków studiów w Polsce!
Oto 28 najlepszych kierunków studiów w Polsce!

Najlepsze kierunki studiów realizowane na uczelniach w całej Polsce zostały wyłonione do specjalnego dofinansowania z nowej dotacji projakościowej.

Top 20 najlepszych klubów Wrocławia
Top 20 najlepszych klubów Wrocławia Wrocław

Grupa specjalnie przez nas wyselekcjonowanych bestii imprezowych wybrała dla was najlepsze kluby dla studentów we Wrocławiu. Oto wyniki!